FEZA Gürsey Enstitüsü’nün kapatılmasına uluslararası tepkiler

Feza Gürsey Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü’nün Gebze’ye taşınarak BİLGEM kriptoloji
merkezine bağlanmasına uluslararası bilim camiasından tepki yağıyor. Kendi alanlarının en önde gelen bilim insanları, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün’e ve TÜBİTAK Başkanı Nüket Yetiş’e yazdıkları mektuplarda, bu yanlıştan bir an evvel dönülmesi çağrısını yapıyorlar. (https://savefezagursey.wordpress.com/category/akademisyen-mektuplari/akademisyen-mektuplari-tr/ adresinden yüzden fazla mesaja ayrı ayrı ulaşmak mümkün)

Avrupa Matematik Derneği başkanı Professor Marta Sanz-Sole ve Fransız Matematik Derneği Başkanı Bernard Helffer (Henri Poincaré Enstitüsü) de, “Onbeş yıl içinde FGE matematiksel fizikte etkin ve tanınmış bir çok-disiplinli araştırma merkezi konumuna gelmeyi başardı. Türkiyeli araştırmacıların eğitilmesi ve uluslararası alana açılmaları, aynı zamanda uluslararası işbirliklerinin konsolidasyonunda kritik bir rol oynadı. Kapatılması büyük bir kayıp olacağı gibi, Türkiye’nin bilimsel dünyada varlığını ve etkisini azaltacaktır,” diyorlar.

Amerika Matematik Derneği Başkanı, Humboldt İleri Düzeyde Araştırma ödülü sahibi, cebirsel geometri ve K-teorisi uzmanı Eric M. Friedlander, “Türkiye, bilim ve teknolojide temel araştırmaları desteklemenin elzem olduğunu biliyor. Matematik, bilim ve teknolojinin tam merkezinde durur. Matematiksel yenilikler, bilimde dramatik atılımlara ve üretimde yeni
uygulamalara yol açmışlardır. Matematiği desteklemek, aslında giderek teknolojik bir dünyada Türkiye’nin temayüz edebilmesi için vazgeçilmez ve düşük maliyetli bir yoldur…” demiş.

FGE Danışma Konseyi üyesi, Pugwash (uluslararası nükleer silahsızlanma haraketine yaptığı
katkılardan dolayı 1995 Nobel Barış Ödülü’ne layık görülen bilim insanları kuruluşu) eski
başkanlarından matematiksel fizikçi, FGE’ye birkaç defa gelerek Yavuz Nutku ile birlikte
araştırmalar yapmış ve dersler vermiş olan Francesco Calogero (Roma I Üniversitesi) ise şöyle yazmış: “Hayatiyet dolu bir araştırma enstitüsünü, mali ve idari desteği keserek yok etmek, ve başka bir amaçla kurulmuş bir enstitünün içinde eritmek kolaydır. Ama mükemmel bir uluslararası itibara sahip bu tür özerk bilimsel merkezlerin …Türkiye gibi modern bir ülke için önemleri anlaşıldığında benzer bir enstitüyü inşa etmek çok daha zor olacaktır.”

FGE’ye çok değerli bir destek de, “matematiğin Mozart’ı”, Field Madalyalı gencecik Terence Tao’dan geldi: https://plus.google.com/114134834346472219368/buzz. Matematik alanında Field Madalyası, Nobel ödülüne eşdeğer addediliyor. Tao, olayın özünü şöyle özetliyor: “Enstitü, Türkiye’nin Ulusal Kriptoloji ve Bilgi Güvenliği merkezinin küçük bir alt-bölümüne dönüştürülerek, aslında bağımsız bir varlık olmaktan çıkartılacak…”

Aralarında Amarika Ulusal Bilimler Akademisi üyesi Spencer Bloch, Duisburg-Essen
Ünversitesi’nden cebirsel geometri alanında dünyanın en önde gelen matematikçilerinden,
Wolfgang Paul ödülü ve Humboldt Araştırma ödülü sahibi Marc Levine (Duisburg-Essen), Alman Ulusal Akademisi (Leopoldina), Berlin-Brandenburg Akademisi ve Nord-Rhein Westfalya Akademisi üyesi ve Fransız Akademisi Paul-Doisteau-Emile Blutet ödülü ile DFG Leibniz ödülü sahibi Hélène Esnault, Alman Ulusal Akademisi (Leopoldina) ve Danimarka Bilimler Akademisi üyesi Itamar Procaccia (Weizmann Enstitüsü), Heinz-Maier-Leibnitz ödülü sahibi parlak genç matematikçi Moritz Kerz, Ostrowski ödülü sahibi, Şikago Üniversitesi’nden Alexander Beilinson, yine Humboldt Araştırma ödülü sahibi, rahmetli Erdal İnönü’nün almış olduğu Wigner Madalyası’nın seçici kurulu olan Fizikte Grup Teorik Yöntemler Uluslararası Daimi Komitesi üyesi Gerald A. Goldin (Rutgers Üniversitesi), Camille Jordan Matematik Enstitüsünün kurucusu Claude Roger, Kanada Kraliyet Bilimler Akademisi (Royal Society of Canada) üyesi David Brydges (University of British Columbia), Fransa’daki ünlü Ecole Polytechnique’in fizik bölümü başkan yardımcısı Christophe Kopper gibi matematikçiler ve matematiksel fizikçilerin bulunduğu bu grup, sık sık, FGE’yi dünyada benzer bir rol oynayan, tanınmış enstitülerle kıyaslayarak, Princeton’daki (ABD) Institute for Advanced Study, Fransadaki Institut Poincaré, İngiltere’deki Isaac Newton Enstitüsü, ABD ve Çin’deki Kavli Enstitülerini örnek veriyorlar.

Bakana ve TÜBİTAK yönetimine FGE’ye desteklerinin belirten mektuplar yazan bilim insanları içinde, grup teorisinde Feza Gürsey’in de üzerinde çalıştığı konularda uzman Alain Lascoux (Universite Paris-Est), Feza Gürsey’in doktora öğrencisi, daha sonra ODTÜ’de hocalık da yapmış olan Tayvan Çevre eski Bakanı Philip Kow-Lung Chang (Tayvan Ulusal Üniversitesi) da var. Şikago Üniversitesi Enrico Fermi Enstitüsü’nden Peter G.O. Freund (günümüzde parçacık fiziği ve matematiksel fiziğin en ilginç problemlerini içeren sicim teorisinin kurucularından, manyetik monopoller, supersicimler üzerine çalışmaları var), Feza Gürsey için, “Yirminci yüzyılın en önde gelen teorik fizikçilerinden biriydi.. Onun derin yaratıcılığı ve çarpıcı genişlikte bilgisine tanık oldum …Türkiye’nin en seçkin evlatlarından birini onurlandırmasından, ve bunu FGE’yi destekleyerek yapmasından, daha yakışık alan bir şey olamaz” demiş. Bonn Üniversitesi’nden Rainald Flume, enstitünün yaşatılmasının, Türkiye’de etkin araştırmalar yapan önemli bir grup insana örnek olmuş ve yol göstermiş olan Feza Gürsey’in kültürel mirasının korunması için de önemli olduğunu vurguluyor. Yale Üniversitesi’nden Ramamurti Shankar ise Feza Gürsey’in Türkiye dışından da koca bir kuşak fizikçiye ilham verdiğini, isminin bile tüm dünyadan fizikçiler için bir çekim merkezi oluşturmaya yeteceğini, bu ismi taşıyan bir enstitünün kapatılmasının ise bir trajedi olacağını belirtiyor.

FGE’de astrofizik dersleri vermiş olan Henk Spruit, FGE’nin ulusal bir rol modeli ve bilimsel yetkinlik standardı oluşturmasının ötesinde “yapılan yatırıma göre çok yüksek bir getirisi olan” bir kurum olduğunu belirtiyor.

Türkiye’nin tanınmış fizikçilerinden bir diğerinin, merhum Asım Barut’un kızı Sibel Barut Kusimba (Antropoloji Bölümü, Northern Illinois Üniversitesi) Türkiye’nin yaşadığı hızlı ekonomik büyümenin aynı zamanda dikkatli bir planlama gereği ve sorumluluğu da getirdiğini, ve insan kaynaklarını ve potansiyelini geliştiren, iyi yetişmiş bilim insanı ve mühendis yetiştiren kurumların birinci derecede önem taşıdıklarını ve bu nedenle de bu kararın gözden geçirilmesi gerektiğini yazmış.

Bernouilli Matematiksel İstatistik ve Olasılık Derneği başkanı Edward C. Waymire ve aralarından Anton Bovier, Bertrand Duplantier, Roland Seneor (Ecole Polytechnique, Teorik Fizik Merkezi başkanı), Henri Poincaré Enstitüsü dergisinin editörü Vincent Rivasseau’nun da olduğu dokuz kişilik bir matematik, matematiksel fizik ve istatistiksel fizikçi grubu ise, Bernouilli Matematiksel İstatistik ve Olasılık Derneği’nin, 2012’de İstanbul’da yer alacak olan dünya kongresinin bir yan etkinliği olarak, FGE’de kısmen kendilerinin finanse edeceği bir yaz okulu düzenlemeye karar vermiş olduklarını ve bunun duyurularının da yapılmış olduğunu, ancak bu koşullarda bu yaz okulunun iptalinin ve iptal nedenlerinin de uluslararası düzeyde duyurulmasının gerekeceğini üzülerek bildiriyorlar.

FGE’nin kapatılmasının mutlaka gözden geçirilmesi gerektiğini bildiren bir mektubu da,
Japonya’da Kobe Ünivesitesi’nden C.S. Lim , M. Sakamoto, Hidenori Sonoda liderliğinde 56 parçacık fizikçisi imzalamış.

Doğrudan Bakana ve TÜBİTAK yönetimine yazanlar dışında, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanı’na hitaben yazılmış (https://savefezagursey.wordpress.com/imza-kampanyasi-petition/) olan dilekçeyi de çok sayıda yerli ve yabancı bilim insanının dışında öğrenci ve diğer vatandaşlar imzalamış bulunuyor. Dilekçede, “Biz aşağıda imzası bulunanlar, bu hatadan bir an önce dönülmesini, enstitünün şu anda İstanbul’daki mevcut yerinde kalmasını ve enstitünün gelişmesi için, en başta kadro olmak üzere imkanlarının arttırılmasını ve ileride benzer enstitülerin üniversitelerin yoğunlaştığı diğer şehirlerimize de yaygınlaştırılmasını ümit etmekteyiz,” deniyor.

Türkiye’de ya da yurt dışında çalışan parçacık fizikçilerinin ileri gelenleri, Ergin Sezgin (Texas A&M), Baha Balantekin (Eugene P. Wigner Professor of Physics, Physics Department, University of Wisconsin-Madison), Meral Serdaroğlu (Boğaziçi Üniversitesi), Gülsen Önengüt (Çukurova Ü.), Altuğ Özpineci (ODTÜ), Mahmut Hortaçsu (İTÜ) , Murat Günaydın (Penn. State), Metin Arık (Boğaziçi), Cihan Saçlıoğlu (Sabancı), astrofizikçiler, teorik ve deneysel yoğun madde fizikçileri, matematikçiler Ali Nesin (Bilgi), Abdullah Verçin (Ankara Üniversitesi), İlhan İkeda (Yeditepe) metni imzalamışlar. İmza sayısı 26 Temmuz sabahı itibarı ile 1000’i aşmış bulunuyor.

Advertisements

About fezagursey

Physicist.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s